Hiloterapi Nedir, Ne İşe Yarar? Kemoterapide Soğuk Terapi Rehberi

Hiloterapi Nedir?

Hiloterapi, vücudun belirli bir bölgesinin özel bir cihazla kontrollü ve sabit sıcaklıkta soğutulmasıdır. Kemoterapide saç derisi özel bir başlıkla, eller ve ayaklar ise jel kanallı manşetlerle soğutulur. Cihaz suyu istenen sıcaklığa getirir ve bu suyu başlık ya da manşetlerdeki kanallardan sürekli dolaştırır.

Hiloterapi, tüm vücudun aşırı soğuğa maruz bırakıldığı uygulamalarla ya da bir dokunun dondurularak yok edildiği işlemlerle aynı şey değildir. Amaç dokuyu dondurmak değil, ilgili bölgedeki kan akımını güvenli sınırlar içinde geçici olarak azaltmaktır.

Hiloterapi Ne İşe Yarar?

Kemoterapi ilaçları kanser hücrelerini hedeflerken saç kökleri, uç sinirler ve el-ayak derisi gibi sağlıklı dokuları da etkileyebilir. Hiloterapi bu üç soruna yönelik olarak kemoterapi ile eş zamanlı uygulanır:

• Saç dökülmesi: Saç derisi soğutması, saç köklerine ulaşan ilaç miktarını azaltarak dökülmenin oluşmasını önlemeye yardımcı olmayı hedefler. Ayrıntılar: saç dökülmesi önleme.
• Polinöropati (el-ayak uyuşması): El-ayak soğutması, uç sinirlerin ilaca maruziyetini sınırlayarak uyuşma, karıncalanma ve yanma gibi yakınmaların oluşmasını önlemeye yardımcı olmayı hedefler. Ayrıntılar: el-ayak uygulaması.
• El-ayak sendromu: Avuç içi ve ayak tabanlarında kızarıklık, yanma ve soyulma ile giden cilt reaksiyonunun oluşmasını önlemeye yardımcı olmayı hedefler.

Amaç belirti riskini sıfırlamak değil, belirtilerin ortaya çıkma olasılığını ve şiddetini azaltmaya çalışmaktır.

Hiloterapi Nasıl Çalışır?

Soğutulan bölgedeki küçük kan damarları geçici olarak daralır (vazokonstriksiyon). Böylece o bölgeye ulaşan kemoterapi ilacı miktarı azalır. Düşük sıcaklık ayrıca hücrelerin metabolik hızını yavaşlatır; bu da ilacın hücreler üzerindeki etkisini sınırlayabilir. Bu mekanizma bütün ilaçlar ve bütün hastalar için aynı ölçüde kanıtlanmış değildir.

Hiloterapi Nasıl Uygulanır?

1. Ön değerlendirme: Dolaşım sorunları, soğuğa aşırı duyarlılık, cilt durumu ve varsa mevcut nöropati belirtileri değerlendirilir.
2. Başlık ve manşetlerin takılması: Saç başlığı ya da el-ayak manşetleri uygun şekilde yerleştirilir.
3. Kontrollü soğutma: Soğutma kemoterapi başlamadan önce başlar, seans boyunca sürer ve ilacın dokularda etkin kaldığı belirli bir süre devam eder.
4. Yakın izlem: Konfor, cilt rengi ve soğuğa tolerans sağlık personeli tarafından izlenir.

Hiloterapi Hangi Sıcaklıkta Yapılır?

Tek ve evrensel kabul edilmiş bir sıcaklık değeri yoktur; çalışmalarda cihaz, manşet tipi ve hedef sıcaklık farklıdır. Hilotherapy® ChemoCare uygulamasında saç başlığında soğutma sıvısı 4-5°C'de tutulur ve saç derisinin 19-20°C'ye kadar soğuması (21°C'nin altında kalması) hedeflenir; el ve ayaklarda 12-17°C sabit sıcaklık hedeflenir; el-ayak soğutmasını inceleyen bir randomize çalışmada 11°C kullanılmıştır. Daha fazla soğutmanın her zaman daha etkili olduğu düşünülmemelidir. Sıcaklığı cihazın ve sağlık ekibinin yönetmesi bu nedenle önemlidir.

Hiloterapi ile Buz Torbası Arasındaki Fark Nedir?

Önemli: Evde kontrolsüz buz uygulaması cilt yanığına ve dolaşım sorunlarına yol açabilir. Soğutma, sağlık ekibi gözetiminde ve sıcaklığı kontrollü bir cihazla yapılmalıdır.

Hangi Kemoterapi İlaçlarında Düşünülür?

Hiloterapi Kesin Olarak Önler mi?

Hayır. Soğutma uygulanan bazı hastalarda yine de yan etki gelişebilir. Kanıt düzeyi yöntemlere göre farklıdır:

• El-ayak soğutması (oksaliplatin): 2023'te ESMO Open'da yayımlanan bir randomize çalışmada, Hilotherapy® ile 11°C'de el-ayak soğutması uygulanan 39 hastanın 12. haftada tamamı 2. dereceyi aşan nöropatisiz kalırken, soğutma yapılmayan 38 hastada bu oran %80,5 idi. 24. haftada oranlar %66,0 ve %49,2 olarak bildirildi. Çalışma tek merkezli ve açık etiketlidir; daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerekir.
• Genel kriyoterapi çalışmaları: 17 çalışma ve 2.851 hastayı kapsayan 2024 tarihli bir meta-analiz, soğutma uygulanan gruplarda periferik nöropati görülme sıklığının daha düşük olduğunu bildirdi.
• Klinik kılavuzlar: ASCO'nun 2020 kılavuzu, klinik çalışma dışında nöropatiyi önlemek için kriyoterapi veya kompresyon için henüz öneri yapılamayacağını belirtir. Bu nedenle hiloterapi her merkezde standart bir uygulama değildir.

Hiloterapi Oluşmuş Nöropatiyi Tedavi Eder mi?

Hayır. Hiloterapi bir önleme yöntemidir; kemoterapi ile eş zamanlı uygulanır. Uyuşma ve karıncalanma başladıktan sonra soğutmanın oluşmuş sinir hasarını geri çevirdiğini gösteren yeterli kanıt yoktur. Yakınmalar oluştuysa doz ve tedavi aralığı onkolog tarafından yeniden değerlendirilir; ağrılı nöropatide duloksetin gibi ilaçlar gündeme gelebilir.

Güvenlik ve Olası Rahatsızlıklar

Çoğu hasta soğutmayı tolere eder. İlk dakikalarda soğuk hissi, geçici üşüme ya da başlıkta baskı hissi olabilir. Raynaud hastalığı, soğuk ürtikeri gibi soğuğa aşırı duyarlılık durumları ya da ciddi dolaşım bozukluğu varsa uygunluk onkolog tarafından ayrıca değerlendirilir. Soğutma sırasında rahatsızlık duyarsanız hemen sağlık personeline söyleyin.

Türkiye'de Hiloterapiye Nasıl Ulaşılır?

Hilotherapy® Türkiye'de Omnigen Tıbbi Ürünler A.Ş. aracılığıyla anlaşmalı onkoloji kliniklerinde sunulmaktadır. Hastalar için ayrıntılı yol haritası burada anlatılıyor. Hastaneler ve klinikler cihaz tedariki, kurulum, klinik eğitim ve teknik destek için kurumlar sayfasından bize ulaşabilir.

Konu Rehberleri

Saç tarafı için soğuk başlık rehberine ve kemoterapide saç dökülmesi rehberine, el-ayak tarafı için kontrollü el-ayak soğutma, periferik nöropati ve el-ayak sendromu rehberlerine, araştırmalar için saç soğutma kanıtlarına ve el-ayak soğutma araştırmalarına, hastaneler için cihaz seçim rehberine bakabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedaviniz hakkında karar vermeden önce mutlaka onkoloğunuza danışınız.